Biotechnologia i inżynieria genetyczna – zadania otwarte #1

Zestaw 8 zadań maturalnych z biotechnologii z odpowiedziami: enzymy restrykcyjne i ligaza, wektory i klonowanie genu, PCR, elektroforeza DNA, organizmy transgeniczne, klonowanie organizmów, CRISPR-Cas9 oraz zastosowania biotechnologii w medycynie i kryminalistyce.

 

Wyjaśnij, do czego w inżynierii genetycznej służą enzymy restrykcyjne i ligaza DNA. Wyjaśnij, czym są „lepkie końce”.
Enzymy restrykcyjne rozpoznają krótkie, specyficzne sekwencje DNA (zwykle palindromowe) i przecinają w nich nić. Ligaza łączy fragmenty DNA, odtwarzając wiązania fosfodiestrowe. Lepkie końce to jednoniciowe, komplementarne odcinki powstające przy cięciu niesymetrycznym; dzięki nim fragmenty pocięte tym samym enzymem łatwo łączą się parami zasad.

 

Opisz kolejne etapy wprowadzania ludzkiego genu insuliny do bakterii w celu produkcji hormonu.
Izolacja genu (najczęściej cDNA uzyskane z mRNA przez odwrotną transkrypcję, bo bakterie nie wycinają intronów) → cięcie genu i plazmidu tym samym enzymem restrykcyjnym → połączenie ligazą (DNA rekombinowany) → wprowadzenie plazmidu do bakterii (transformacja) → selekcja bakterii, które przyjęły plazmid (np. gen oporności na antybiotyk) → hodowla w bioreaktorze i oczyszczanie insuliny.

 

Wymień trzy etapy jednego cyklu PCR, podaj przybliżone temperatury i wyjaśnij, dlaczego stosuje się polimerazę Taq.
Denaturacja (ok. 94–95 °C) – rozdzielenie nici DNA; przyłączanie starterów (ok. 50–65 °C); wydłużanie nici (ok. 72 °C). Polimeraza Taq pochodzi z termofilnej bakterii Thermus aquaticus i nie ulega denaturacji w 95 °C, więc nie trzeba dodawać nowego enzymu w każdym cyklu.

 

Po 30 cyklach PCR z jednej cząsteczki dwuniciowego DNA teoretycznie powstaje ile kopii? Zapisz obliczenie.
Liczba kopii podwaja się w każdym cyklu: 2³⁰ ≈ 1,07 · 10⁹, czyli około miliarda kopii (w praktyce mniej, bo wydajność kolejnych cykli spada).

 

Wyjaśnij, dlaczego w elektroforezie w żelu agarozowym fragmenty DNA wędrują do anody i dlaczego krótsze fragmenty przemieszczają się dalej.
DNA ma ujemny ładunek dzięki resztom fosforanowym, więc w polu elektrycznym wędruje do elektrody dodatniej (anody). Żel działa jak sito: krótkie fragmenty łatwiej przeciskają się przez pory i w tym samym czasie pokonują dłuższą drogę niż długie.

 

Podaj definicję organizmu transgenicznego i dwa przykłady jego praktycznego zastosowania.
Organizm transgeniczny ma w genomie obcy gen wprowadzony metodami inżynierii genetycznej, pochodzący z innego gatunku. Przykłady: kukurydza Bt odporna na owady (gen toksyny z Bacillus thuringiensis), złoty ryż z prowitaminą A, bakterie produkujące insulinę lub hormon wzrostu, kozy wytwarzające w mleku białka lecznicze.

 

Wyjaśnij, dlaczego owca Dolly była genetycznie identyczna z owcą, od której pobrano komórkę wymienia, a nie z owcą, która ją urodziła.
Dolly powstała przez przeniesienie jądra komórki somatycznej (z wymienia dawczyni) do pozbawionej jądra komórki jajowej innej owcy, a zarodek rozwijał się w macicy trzeciej (matki zastępczej). Jądrowy materiał genetyczny pochodził w całości od dawczyni jądra; matka zastępcza dała tylko środowisko rozwoju, a komórka jajowa – mitochondria.

 

Wyjaśnij, na czym polega metoda CRISPR-Cas9, i podaj jedno jej zastosowanie.
Cząsteczka RNA prowadzącego (gRNA), komplementarna do wybranego fragmentu DNA, kieruje enzym Cas9 w to miejsce genomu, a Cas9 przecina obie nici. Komórka naprawia przerwę, co pozwala wyłączyć gen albo wprowadzić zmienioną sekwencję. Zastosowania: terapia chorób genetycznych (np. anemia sierpowata), badania funkcji genów, uzyskiwanie odmian roślin.

 

❤️

ODBIERZ NOTATKI MATURALNE
GWARANCJA WYNIKU!

Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨

📘 Przejdź do notatek

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Przewijanie do góry