Dziedziczenie cech sprzężonych z płcią i grup krwi – zadania otwarte #1

Daltonizm warunkuje recesywny allel d sprzężony z chromosomem X. Kobieta nosicielka poślubiła mężczyznę o prawidłowym widzeniu barw. Zapisz krzyżówkę i określ prawdopodobieństwo urodzenia syna daltonisty.

X^DX^d × X^DY → X^DX^D, X^DX^d, X^DY, X^dY. Wszystkie córki widzą prawidłowo (połowa to nosicielki). Wśród synów połowa to daltoniści. Prawdopodobieństwo, że dziecko będzie synem daltonistą, wynosi 1/4 (a że syn będzie daltonistą – 1/2).

Mężczyzna chory na hemofilię (recesywny allel sprzężony z X) i kobieta zdrowa, niebędąca nosicielką, mają dzieci. Określ genotypy i fenotypy ich córek i synów.

X^hY × X^HX^H. Wszystkie córki: X^HX^h – zdrowe nosicielki. Wszyscy synowie: X^HY – zdrowi (od ojca dostają chromosom Y).

Wyjaśnij, dlaczego recesywne choroby sprzężone z chromosomem X występują znacznie częściej u mężczyzn niż u kobiet.

Mężczyzna ma tylko jeden chromosom X (jest hemizygotą), więc pojedynczy allel recesywny od razu ujawnia się w fenotypie. Kobieta musiałaby odziedziczyć allel recesywny od obojga rodziców (być homozygotą recesywną), co zdarza się znacznie rzadziej.

Matka ma grupę krwi A (genotyp I^Ai), a ojciec grupę B (genotyp I^Bi). Podaj możliwe grupy krwi dzieci i prawdopodobieństwo każdej z nich.

Możliwe genotypy dzieci: I^AI^B (AB), I^Ai (A), I^Bi (B), ii (0) – każda grupa z prawdopodobieństwem 1/4.

Dziecko ma grupę krwi 0, a jego matka grupę A. Określ, jakie grupy krwi może mieć ojciec dziecka, a jakiej na pewno nie ma. Uzasadnij.

Dziecko ma genotyp ii, więc od każdego z rodziców dostało allel i. Ojciec może mieć grupę A (I^Ai), B (I^Bi) lub 0 (ii). Nie może mieć grupy AB (I^AI^B), bo nie ma allelu i.

Czynnik Rh+ jest dominujący (D) nad Rh– (d). Czy rodzice o grupie Rh+ mogą mieć dziecko Rh–? Podaj warunek i prawdopodobieństwo.

Tak – jeśli oboje rodzice są heterozygotami (Dd). Wtedy prawdopodobieństwo urodzenia dziecka Rh– (dd) wynosi 1/4.

Wyjaśnij, czym są cechy holandryczne i jak są dziedziczone.

Cechy holandryczne są warunkowane przez geny leżące na chromosomie Y (w części, która nie ma odpowiednika na chromosomie X). Przekazuje je ojciec wszystkim synom, a nie występują u kobiet.

U kotów allele warunkujące rudą i czarną barwę sierści leżą na chromosomie X. Wyjaśnij, dlaczego koty szylkretowe (o łaciatym, rudo-czarnym umaszczeniu) to prawie wyłącznie samice.

Szylkret wymaga obecności obu alleli (rudej i czarnej barwy), czyli dwóch chromosomów X. W komórkach samicy losowo inaktywuje się jeden z chromosomów X, więc w różnych płatach skóry ujawnia się inny allel – stąd mozaika barw. Samiec (XY) ma tylko jeden chromosom X, więc jest albo rudy, albo czarny; szylkretowe samce zdarzają się wyjątkowo, np. przy kariotypie XXY.