Zestaw 8 zadań maturalnych z wirusów z odpowiedziami: budowa wirusów, cykl lityczny i lizogeniczny bakteriofaga, HIV i odwrotna transkrypcja, swoistość wirusów, szczepionki. Najpierw rozwiąż zadanie samodzielnie, potem rozwiń odpowiedź.
Podaj trzy cechy wirusów, które odróżniają je od organizmów zbudowanych z komórek.
Np.: brak budowy komórkowej; brak własnego metabolizmu (nie mają rybosomów i nie wytwarzają ATP); zawierają tylko jeden rodzaj kwasu nukleinowego – DNA albo RNA; namnażają się wyłącznie wewnątrz żywych komórek gospodarza.
Uporządkuj etapy cyklu litycznego bakteriofaga:
A. synteza kwasów nukleinowych i białek wirusa,
B. adsorpcja (przyłączenie) faga do ściany bakterii,
C. liza komórki i uwolnienie nowych wirionów,
D. wprowadzenie DNA faga do komórki,
E. składanie nowych wirionów.
A. synteza kwasów nukleinowych i białek wirusa,
B. adsorpcja (przyłączenie) faga do ściany bakterii,
C. liza komórki i uwolnienie nowych wirionów,
D. wprowadzenie DNA faga do komórki,
E. składanie nowych wirionów.
B → D → A → E → C
Wyjaśnij, czym jest profag i co dzieje się z nim podczas podziału komórki bakterii.
Profag to DNA bakteriofaga włączone do chromosomu bakterii w cyklu lizogenicznym. Jest replikowany razem z DNA bakterii i przekazywany komórkom potomnym. Pod wpływem niektórych czynników (np. promieniowania UV) może zostać wycięty z chromosomu i zapoczątkować cykl lityczny.
Wyjaśnij, dlaczego wirus HIV zalicza się do retrowirusów. Określ rolę enzymu odwrotnej transkryptazy.
HIV ma materiał genetyczny w postaci RNA. Odwrotna transkryptaza przepisuje informację z RNA wirusa na DNA (odwrotna transkrypcja). Powstałe DNA zostaje włączone (przez integrazę) do genomu komórki gospodarza – głównie limfocytów T z receptorem CD4.
Wyjaśnij, dlaczego antybiotyki nie są skuteczne w leczeniu chorób wirusowych.
Antybiotyki działają na struktury i procesy charakterystyczne dla bakterii (np. syntezę ściany komórkowej, rybosomy 70S, enzymy bakteryjne). Wirusy tych struktur nie mają – namnażają się, wykorzystując metabolizm komórki gospodarza.
Wyjaśnij, od czego zależy, które komórki organizmu może zakazić dany wirus.
Od obecności na powierzchni komórki odpowiednich receptorów, z którymi łączą się białka (glikoproteiny) wirusa. Np. HIV wnika do komórek z receptorem CD4. Brak receptora uniemożliwia wniknięcie wirusa – to tzw. swoistość wirusów.
Oceń prawdziwość zdań (P/F):
a) Jeden wirion może zawierać jednocześnie DNA i RNA.
b) Kapsyd jest zbudowany z podjednostek białkowych – kapsomerów.
c) Niektóre wirusy roślinne są przenoszone przez owady, np. mszyce.
d) Wiroidy to krótkie, koliste cząsteczki RNA pozbawione kapsydu.
a) Jeden wirion może zawierać jednocześnie DNA i RNA.
b) Kapsyd jest zbudowany z podjednostek białkowych – kapsomerów.
c) Niektóre wirusy roślinne są przenoszone przez owady, np. mszyce.
d) Wiroidy to krótkie, koliste cząsteczki RNA pozbawione kapsydu.
a) F, b) P, c) P, d) P
Wyjaśnij, w jaki sposób szczepionka chroni przed chorobą wirusową.
Szczepionka wprowadza do organizmu antygeny wirusa (np. osłabione lub zabite wirusy, ich białka albo informację genetyczną pozwalającą wytworzyć białko wirusa). Układ odpornościowy wytwarza przeciwciała i komórki pamięci. Przy późniejszym kontakcie z wirusem odpowiedź odpornościowa jest szybsza i silniejsza (odpowiedź wtórna).
ODBIERZ NOTATKI MATURALNE GWARANCJA WYNIKU!
Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨
📘 Przejdź do notatek