Zestaw 8 zadań maturalnych z ekologii z odpowiedziami: poziomy troficzne i przepływ energii, piramidy ekologiczne, obieg węgla i azotu, sukcesja pierwotna i wtórna, zależności międzygatunkowe, nisza ekologiczna, czynniki ograniczające oraz cechy populacji.
W łańcuchu troficznym: trawa → konik polny → żaba → zaskroniec → myszołów wskaż producenta, konsumenta II rzędu i drapieżnika szczytowego. Wyjaśnij, dlaczego łańcuchy troficzne mają zwykle 4–5 ogniw.
Producent: trawa; konsument II rzędu: żaba; drapieżnik szczytowy: myszołów. Na każdym poziomie troficznym tylko ok. 10% energii przechodzi na kolejny poziom (reszta jest tracona głównie jako ciepło w oddychaniu i w niestrawionych szczątkach), więc po kilku ogniwach energii jest za mało, by utrzymać kolejny poziom.
Wyjaśnij, dlaczego piramida energii jest zawsze prawidłowa (rozszerzona u podstawy), a piramida liczebności może być odwrócona. Podaj przykład odwróconej piramidy liczebności.
Energia jest tracona przy każdym przejściu między poziomami, więc wyższy poziom nigdy nie ma jej więcej niż niższy. Liczebność zależy od wielkości organizmów: jedno drzewo (producent) może wyżywić tysiące owadów, a te – dziesiątki ptaków; piramida liczebności drzewo → gąsienice → sikory jest odwrócona u podstawy.
Opisz udział bakterii w obiegu azotu, podając nazwy trzech procesów i ich produkty.
Wiązanie azotu atmosferycznego (np. bakterie brodawkowe Rhizobium, sinice): N₂ → NH₃/NH₄⁺. Amonifikacja (bakterie i grzyby rozkładające): azot organiczny → NH₃. Nitryfikacja (Nitrosomonas, Nitrobacter): NH₄⁺ → NO₂⁻ → NO₃⁻. Denitryfikacja (bakterie beztlenowe): NO₃⁻ → N₂ wracający do atmosfery – dowolne trzy.
Porównaj sukcesję pierwotną i wtórną pod względem warunków początkowych i szybkości. Podaj przykład każdej z nich.
Pierwotna zaczyna się na podłożu pozbawionym gleby i życia (zastygła lawa, wydmy, skały po ustąpieniu lodowca), pierwsze są organizmy pionierskie (porosty, mchy); trwa setki–tysiące lat. Wtórna zachodzi na terenie, gdzie zniszczono biocenozę, ale pozostała gleba (porzucone pole, pogorzelisko, wycięty las); przebiega znacznie szybciej.
Nazwij zależności międzygatunkowe: a) grzyb i glon tworzący porost; b) tasiemiec w jelicie człowieka; c) dwa gatunki ptaków żywiące się tymi samymi owadami; d) rak pustelnik i ukwiał.
a) mutualizm (symbioza obligatoryjna); b) pasożytnictwo; c) konkurencja międzygatunkowa; d) protokooperacja (mutualizm fakultatywny).
Wyjaśnij pojęcie niszy ekologicznej i zasadę konkurencyjnego wypierania (Gausego).
Nisza ekologiczna to zespół wszystkich warunków i zasobów, z których korzysta gatunek, oraz jego rola w ekosystemie (czym się żywi, kiedy i gdzie jest aktywny, jakie warunki toleruje). Zasada Gausego: dwa gatunki o identycznych niszach nie mogą trwale współistnieć – silniejszy konkurent wyprze słabszego albo nastąpi zróżnicowanie nisz.
Sformułuj prawo minimum Liebiga i podaj przykład czynnika ograniczającego w jeziorze.
O wzroście i rozwoju organizmów decyduje czynnik występujący w najmniejszej ilości w stosunku do potrzeb, nawet jeśli inne są w nadmiarze. W jeziorach czynnikiem ograniczającym rozwój fitoplanktonu jest często fosfor; jego dopływ (ścieki, nawozy) powoduje eutrofizację.
Wymień trzy cechy populacji, którymi nie charakteryzuje się pojedynczy osobnik, i wyjaśnij jedną z nich.
Liczebność, zagęszczenie, rozrodczość, śmiertelność, struktura wiekowa i płciowa, rozmieszczenie przestrzenne – dowolne trzy. Np. zagęszczenie to liczba osobników na jednostkę powierzchni lub objętości siedliska; zależy od zasobów i oddziaływań międzygatunkowych.
ODBIERZ NOTATKI MATURALNE GWARANCJA WYNIKU!
Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨
📘 Przejdź do notatek