Zestaw 8 zadań maturalnych o bakteriach z odpowiedziami: kształty komórek bakterii, barwienie metodą Grama, przetrwalniki, rozmnażanie i wymiana materiału genetycznego, bakterie w obiegu azotu, sinice, powstawanie oporności na antybiotyki oraz znaczenie bakterii fermentacji mlekowej.
Wymień cztery podstawowe kształty komórek bakterii i podaj przykłady.
Ziarniaki (kuliste, np. gronkowiec, paciorkowiec), pałeczki (np. pałeczka okrężnicy E. coli), przecinkowce (np. przecinkowiec cholery), krętki (np. krętek blady).
Wyjaśnij, czym różnią się bakterie Gram-dodatnie od Gram-ujemnych.
Bakterie Gram-dodatnie mają grubą warstwę peptydoglikanu w ścianie komórkowej, która zatrzymuje fioletowy barwnik – w barwieniu metodą Grama są fioletowe. Bakterie Gram-ujemne mają cienką warstwę peptydoglikanu i dodatkowo błonę zewnętrzną – barwnik jest wypłukiwany, więc po dobarwieniu są różowe (czerwone).
Wyjaśnij, czym są przetrwalniki bakterii i jakie mają znaczenie.
Przetrwalniki (endospory) to odwodnione formy spoczynkowe z grubą osłoną, wytwarzane przez niektóre bakterie (np. laseczki) w niekorzystnych warunkach. Są odporne na wysoką temperaturę, wysuszenie i środki chemiczne – pozwalają bakteriom przetrwać latami, a po poprawie warunków kiełkują w aktywną komórkę. Nie służą do rozmnażania.
Opisz sposób rozmnażania bakterii i wymień trzy sposoby wymiany materiału genetycznego między nimi.
Bakterie rozmnażają się bezpłciowo przez podział poprzeczny (podział komórki na dwie po replikacji DNA). Materiał genetyczny wymieniają przez koniugację (przekazanie DNA, np. plazmidu, przez pilusy), transformację (pobranie wolnego DNA z otoczenia) i transdukcję (przeniesienie DNA przez bakteriofagi).
Wyjaśnij rolę bakterii w obiegu azotu, wymieniając trzy grupy bakterii.
Bakterie wiążące azot atmosferyczny (np. brodawkowe Rhizobium w symbiozie z roślinami motylkowymi) przekształcają N2 w amoniak; bakterie nitryfikacyjne utleniają amoniak do azotanów(III), a te do azotanów(V), przyswajalnych przez rośliny; bakterie denitryfikacyjne redukują azotany do azotu cząsteczkowego, który wraca do atmosfery.
Wymień trzy cechy sinic.
Są bakteriami (prokariontami) przeprowadzającymi fotosyntezę z wydzieleniem tlenu; mają chlorofil a i fikobiliny; niektóre wiążą azot atmosferyczny w heterocystach; masowo rozwijając się w ciepłej, żyznej wodzie powodują „zakwity”, a część z nich wytwarza toksyny.
Wyjaśnij, jak w populacji bakterii powstaje oporność na antybiotyk.
W populacji bakterii pojawiają się losowe mutacje lub bakterie pozyskują geny oporności (np. na plazmidach przez koniugację). Antybiotyk zabija bakterie wrażliwe, a przeżywają i namnażają się oporne – zachodzi dobór naturalny. Nadużywanie antybiotyków i przerywanie kuracji sprzyja temu procesowi.
Podaj dwa przykłady wykorzystania bakterii fermentacji mlekowej i wyjaśnij, dlaczego produkty te długo się nie psują.
Bakterie fermentacji mlekowej wykorzystuje się do produkcji jogurtów, kefirów i serów oraz kiszonek (kapusty, ogórków, kiszonki dla zwierząt). Powstający kwas mlekowy obniża pH, co hamuje rozwój bakterii gnilnych i innych drobnoustrojów psujących żywność.
ODBIERZ NOTATKI MATURALNE GWARANCJA WYNIKU!
Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨
📘 Przejdź do notatek