Zestaw 8 zadań maturalnych z układu krwionośnego człowieka z odpowiedziami: budowa serca i kierunek przepływu krwi, krwiobieg duży i mały, automatyzm serca, budowa tętnic, żył i naczyń włosowatych, ciśnienie krwi, krzepnięcie krwi oraz grupy krwi i transfuzja.
Opisz drogę krwi w krwiobiegu małym, zaczynając od komory serca, i podaj, jak zmienia się wysycenie krwi tlenem.
Prawa komora → pień płucny → tętnice płucne → naczynia włosowate pęcherzyków płucnych (krew oddaje CO₂ i pobiera O₂) → żyły płucne → lewy przedsionek. Krew odtlenowana w tętnicach płucnych staje się utlenowana w żyłach płucnych.
Wyjaśnij, dlaczego ściana lewej komory serca jest grubsza od ściany prawej komory.
Lewa komora tłoczy krew do krwiobiegu dużego, który obejmuje całe ciało i ma duży opór, więc musi wytworzyć znacznie wyższe ciśnienie (ok. 120 mm Hg). Prawa komora pompuje krew tylko do płuc, gdzie opór i ciśnienie są niskie. Grubsza warstwa mięśnia sercowego pozwala lewej komorze na silniejszy skurcz.
Wyjaśnij, na czym polega automatyzm serca, i wymień w kolejności elementy układu bodźcoprzewodzącego.
Serce kurczy się rytmicznie pod wpływem impulsów powstających w nim samym, bez udziału układu nerwowego, który jedynie zmienia częstość skurczów. Kolejność: węzeł zatokowo-przedsionkowy (rozrusznik) → węzeł przedsionkowo-komorowy → pęczek Hisa → odnogi pęczka → włókna Purkinjego.
Porównaj budowę ściany tętnicy i żyły i powiąż różnice z funkcją tych naczyń.
Tętnica ma grubą ścianę z rozbudowaną warstwą mięśni gładkich i włókien sprężystych – wytrzymuje wysokie ciśnienie i wyrównuje przepływ (sprężystość). Żyła ma cienką ścianę, szersze światło i zastawki (zwłaszcza w kończynach dolnych), które zapobiegają cofaniu się krwi przy niskim ciśnieniu; przepływ wspomagają skurcze mięśni szkieletowych.
Wyjaśnij, dlaczego naczynia włosowate są miejscem wymiany substancji między krwią a tkankami. Podaj dwie cechy budowy.
Ich ściana składa się z jednej warstwy komórek śródbłonka (bardzo cienka bariera dyfuzyjna), mają małą średnicę i tworzą gęstą sieć o ogromnej łącznej powierzchni, a krew płynie w nich bardzo wolno, co daje czas na wymianę.
Opisz w trzech etapach przebieg krzepnięcia krwi, uwzględniając rolę trombiny i fibryny.
Po uszkodzeniu naczynia płytki krwi przylegają do miejsca urazu i uwalniają czynniki krzepnięcia. Kaskada czynników (z udziałem jonów Ca²⁺ i witaminy K) prowadzi do przekształcenia protrombiny w trombinę. Trombina zamienia rozpuszczalny fibrynogen w nierozpuszczalną fibrynę, której włókna tworzą sieć zatrzymującą krwinki – powstaje skrzep.
Osoba z grupą krwi A Rh– potrzebuje transfuzji krwinek czerwonych. Wskaż, od dawców z jakimi grupami może je otrzymać, i uzasadnij.
Od dawców A Rh– i 0 Rh–. Biorca ma w osoczu przeciwciała anty-B, więc krwinki z antygenem B (grupy B i AB) zostałyby zlepione. Jako osoba Rh– nie może dostać krwinek z antygenem D (Rh+), bo wytworzyłaby przeciwciała anty-D.
Wyjaśnij, czym jest ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, i podaj prawidłowe wartości u zdrowego dorosłego.
Ciśnienie skurczowe to najwyższe ciśnienie krwi w tętnicach w czasie skurczu komór, rozkurczowe – najniższe, w czasie rozkurczu komór. Prawidłowo około 120/80 mm Hg (skurczowe poniżej ok. 130–140, rozkurczowe poniżej ok. 85–90 mm Hg).
ODBIERZ NOTATKI MATURALNE GWARANCJA WYNIKU!
Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨
📘 Przejdź do notatek