Układ wydalniczy – zadania otwarte #1

Zestaw 8 zadań maturalnych z układu wydalniczego z odpowiedziami: budowa nefronu, filtracja kłębuszkowa, mocz pierwotny i ostateczny, wchłanianie zwrotne glukozy, rola hormonu antydiuretycznego (ADH) i pętli Henlego, powstawanie mocznika oraz pozawydalnicze funkcje nerek.

 

Wymień kolejno elementy nefronu, przez które przepływa przesącz od miejsca jego powstania.
Ciałko nerkowe (kłębuszek naczyniowy otoczony torebką Bowmana) → kanalik kręty I rzędu (bliższy) → pętla Henlego → kanalik kręty II rzędu (dalszy) → kanalik zbiorczy.

 

Wyjaśnij, co jest siłą napędową filtracji kłębuszkowej, i porównaj objętość moczu pierwotnego i ostatecznego wytwarzanego w ciągu doby.
Siłą napędową jest ciśnienie krwi w naczyniach włosowatych kłębuszka (wyższe niż w torebce Bowmana – m.in. dlatego, że tętniczka doprowadzająca jest szersza od odprowadzającej). Moczu pierwotnego powstaje ok. 150–180 dm3 na dobę, a ostatecznego – ok. 1,5 dm3; ponad 99% wody wraca do krwi.

 

Wyjaśnij, dlaczego w moczu ostatecznym zdrowego człowieka nie ma białek ani glukozy.
Białka osocza są zbyt duże, by przejść przez barierę filtracyjną kłębuszka, więc nie trafiają do moczu pierwotnego. Glukoza jest filtrowana, ale w kanaliku krętym I rzędu zostaje w całości wchłonięta zwrotnie do krwi (transport aktywny). Pojawia się w moczu dopiero wtedy, gdy jej stężenie we krwi przekracza próg nerkowy.

 

Określ, gdzie powstaje i gdzie jest wydzielany hormon antydiuretyczny (wazopresyna), oraz wyjaśnij, jak wpływa na objętość i stężenie moczu.
ADH powstaje w podwzgórzu, a do krwi jest uwalniany z tylnego płata przysadki (części nerwowej). Zwiększa przepuszczalność ścian kanalików dalszych i zbiorczych dla wody (więcej akwaporyn), więc więcej wody wraca do krwi – moczu jest mniej i jest bardziej zagęszczony. Wydzielanie ADH rośnie np. przy odwodnieniu.

 

Wyjaśnij rolę pętli Henlego w zagęszczaniu moczu.
Pętla Henlego działa na zasadzie wzmacniacza przeciwprądowego: z ramienia wstępującego (nieprzepuszczalnego dla wody) aktywnie usuwane są jony Na+ i Cl–, co tworzy wysokie stężenie osmotyczne w rdzeniu nerki. Dzięki temu woda może osmotycznie opuszczać kanaliki zbiorcze przechodzące przez rdzeń i mocz ulega zagęszczeniu.

 

Podaj, w którym narządzie powstaje mocznik, z jakich substancji, i wyjaśnij, dlaczego jego powstawanie jest korzystne dla organizmu.
Mocznik powstaje w wątrobie w cyklu mocznikowym (ornitynowym) z amoniaku (pochodzącego z rozkładu aminokwasów) i dwutlenku węgla. Amoniak jest silnie toksyczny, a mocznik znacznie mniej toksyczny i dobrze rozpuszczalny w wodzie, więc może być bezpiecznie transportowany krwią i wydalany przez nerki.

 

Przyporządkuj zwierzętom główny produkt wydalania azotu (amoniak, mocznik, kwas moczowy): ryby kostnoszkieletowe, ssaki, ptaki. Wyjaśnij przystosowawcze znaczenie wydalania kwasu moczowego.
Ryby kostnoszkieletowe – amoniak; ssaki – mocznik; ptaki – kwas moczowy. Kwas moczowy jest słabo rozpuszczalny i mało toksyczny, więc może być wydalany w postaci półstałej przy minimalnej stracie wody; ułatwia to też rozwój zarodka w jaju z nieprzepuszczalną dla płynów skorupką.

 

Podaj trzy funkcje nerek inne niż usuwanie produktów przemiany materii.
Np.: regulacja ciśnienia krwi (wydzielanie reniny), wytwarzanie erytropoetyny pobudzającej powstawanie erytrocytów, przekształcanie witaminy D w postać aktywną, utrzymywanie równowagi kwasowo-zasadowej oraz wodno-elektrolitowej organizmu.

 

❤️

ODBIERZ NOTATKI MATURALNE
GWARANCJA WYNIKU!

Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨

📘 Przejdź do notatek
Przewijanie do góry