Związki wielofunkcyjne – zadania otwarte #1

Zestaw 8 zadań maturalnych ze związków wielofunkcyjnych z odpowiedziami: amfoteryczność i jon obojnaczy glicyny, wiązanie peptydowe i liczba możliwych peptydów, chiralność aminokwasów, próba biuretowa i ksantoproteinowa, odróżnianie glukozy od fruktozy i sacharozy od maltozy, fermentacja alkoholowa oraz identyfikacja cukrów i białek za pomocą Cu(OH)₂.

 

Glicyna w roztworze wodnym występuje głównie w postaci jonu obojnaczego. Zapisz wzór tego jonu i równania reakcji glicyny z kwasem solnym i z wodorotlenkiem sodu w formie jonowej skróconej. Wyjaśnij, jaką właściwość aminokwasów pokazują te reakcje.
Jon obojnaczy: H₃N⁺–CH₂–COO⁻
Z kwasem: H₃N⁺–CH₂–COO⁻ + H₃O⁺ → H₃N⁺–CH₂–COOH + H₂O
Z zasadą: H₃N⁺–CH₂–COO⁻ + OH⁻ → H₂N–CH₂–COO⁻ + H₂O
Glicyna reaguje zarówno z kwasem, jak i z zasadą, więc ma charakter amfoteryczny. Grupa –COO⁻ przyłącza proton, a grupa –NH₃⁺ go oddaje.

 

Zapisz wzór półstrukturalny dipeptydu Gly-Ala i zaznacz w nim wiązanie peptydowe. Podaj, ile różnych dipeptydów liniowych można otrzymać z glicyny i alaniny, jeśli każdy aminokwas może wystąpić w cząsteczce dwa razy, oraz ile tripeptydów powstaje z trzech różnych aminokwasów użytych po jednym razie.
Gly-Ala: H₂N–CH₂–CO–NH–CH(CH₃)–COOH (wiązanie peptydowe –CO–NH– łączy grupę karboksylową glicyny z grupą aminową alaniny).
Dipeptydy z Gly i Ala: 4 (Gly-Gly, Ala-Ala, Gly-Ala, Ala-Gly). Gly-Ala i Ala-Gly to różne związki, bo w każdym inny aminokwas ma wolną grupę aminową.
Tripeptydy z trzech różnych aminokwasów: 3! = 6.

 

Wyjaśnij, dlaczego glicyna nie jest związkiem chiralnym, a alanina jest. Podaj liczbę asymetrycznych atomów węgla w cząsteczce treoniny o wzorze CH₃–CH(OH)–CH(NH₂)–COOH.
W glicynie (H₂N–CH₂–COOH) atom węgla α ma dwa atomy wodoru, więc nie jest centrum stereogenicznym. W alaninie atom węgla α łączy się z czterema różnymi podstawnikami: –H, –CH₃, –NH₂ i –COOH, dlatego alanina występuje w postaci dwóch enancjomerów (L i D).
Treonina ma 2 asymetryczne atomy węgla: węgiel α (z grupą –NH₂) oraz węgiel β (z grupą –OH).

 

Do dwóch probówek z roztworem białka jaja kurzego dodano: do pierwszej roztwór NaOH i kilka kropli roztworu CuSO₄, do drugiej stężony kwas azotowy(V), a następnie ogrzano. Opisz obserwacje i podaj, jakie fragmenty cząsteczki białka wykrywa każda z prób. Wyjaśnij, dlaczego dipeptyd daje w pierwszej probówce wynik ujemny.
Probówka 1 (próba biuretowa): pojawia się fioletowe zabarwienie. Próba wykrywa wiązania peptydowe – barwny kompleks z jonami Cu²⁺ tworzą związki mające co najmniej dwa wiązania peptydowe.
Probówka 2 (reakcja ksantoproteinowa): wytrąca się osad, który żółknie. Próba wykrywa pierścienie aromatyczne w resztach aminokwasów (np. tyrozyny, fenyloalaniny), które ulegają nitrowaniu.
Dipeptyd ma tylko jedno wiązanie peptydowe, więc nie tworzy fioletowego kompleksu.

 

Glukoza i fruktoza dają pozytywny wynik próby Tollensa i próby Trommera. Wyjaśnij, dlaczego fruktoza, która nie ma grupy aldehydowej, redukuje te odczynniki, i zaproponuj odczynnik pozwalający odróżnić oba cukry. Opisz obserwacje.
Próby Tollensa i Trommera prowadzi się w środowisku zasadowym. W tych warunkach fruktoza izomeryzuje (przez formę enodiolową) do glukozy i mannozy, które mają grupę aldehydową i redukują odczynniki.
Do odróżnienia służy woda bromowa z dodatkiem NaHCO₃: glukoza odbarwia ją (utlenia się do kwasu glukonowego), a fruktoza nie powoduje odbarwienia.

 

Sacharoza nie daje pozytywnego wyniku próby Trommera, a maltoza daje. Wyjaśnij tę różnicę, odwołując się do budowy cząsteczek. Podaj nazwy produktów hydrolizy sacharozy.
W sacharozie wiązanie glikozydowe α,β-1,2 łączy atomy węgla anomerycznego obu reszt (C1 glukozy i C2 fruktozy). Żadna reszta nie może otworzyć pierścienia i utworzyć grupy karbonylowej, dlatego sacharoza jest cukrem nieredukującym.
W maltozie (wiązanie α-1,4) druga reszta glukozy ma wolną grupę –OH przy C1, pierścień może się otworzyć i odsłonić grupę aldehydową.
Produkty hydrolizy sacharozy: glukoza i fruktoza (w równych ilościach molowych).

 

Glukoza ulega fermentacji alkoholowej: C₆H₁₂O₆ → 2C₂H₅OH + 2CO₂. Oblicz masę etanolu i objętość CO₂ (warunki normalne) otrzymane z 90,0 g glukozy, jeżeli wydajność procesu wynosi 80,0%. Przyjmij M(C₆H₁₂O₆) = 180 g·mol⁻¹, M(C₂H₅OH) = 46 g·mol⁻¹, objętość molową gazu 22,4 dm³·mol⁻¹.
n(glukozy) = 90,0 g / 180 g·mol⁻¹ = 0,500 mol
Teoretycznie: n(C₂H₅OH) = n(CO₂) = 2 · 0,500 mol = 1,00 mol
Przy wydajności 80,0%: n = 0,800 mol każdego produktu
m(C₂H₅OH) = 0,800 mol · 46 g·mol⁻¹ = 36,8 g
V(CO₂) = 0,800 mol · 22,4 dm³·mol⁻¹ = 17,9 dm³ (17,92 dm³)

 

W czterech nieopisanych probówkach znajdują się wodne roztwory: glukozy, sacharozy, skrobi i albuminy. Do każdej dodano świeżo strącony wodorotlenek miedzi(II) w nadmiarze NaOH, a następnie probówki ogrzano. Podaj obserwacje, które pozwolą zidentyfikować każdą substancję.

Substancja Na zimno Po ogrzaniu
glukoza szafirowy klarowny roztwór ceglastoczerwony osad Cu₂O
sacharoza szafirowy klarowny roztwór brak ceglastego osadu
skrobia niebieski osad Cu(OH)₂ bez rozpuszczenia czarny osad CuO
albumina fioletowe zabarwienie (reakcja biuretowa) fioletowe zabarwienie, białko się ścina

Szafirowe zabarwienie na zimno świadczy o obecności kilku grup –OH przy sąsiednich atomach węgla. Ceglasty osad po ogrzaniu daje tylko cukier redukujący, czyli glukoza.

 

❤️

ODBIERZ NOTATKI MATURALNE
GWARANCJA WYNIKU!

Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨

📘 Przejdź do notatek
Przewijanie do góry