Związki wielofunkcyjne – quiz maturalny z chemii

Quiz ze związków wielofunkcyjnych do matury z chemii: 10 pytań jednokrotnego wyboru o chiralności i punkcie izoelektrycznym aminokwasów, denaturacji białek, próbie biuretowej i ksantoproteinowej, odróżnianiu glukozy od fruktozy, cukrach redukujących, skrobi oraz zmydlaniu i utwardzaniu tłuszczów. Po każdej odpowiedzi zobaczysz krótkie wyjaśnienie.

Związki wielofunkcyjne – quiz maturalny z chemii

10 pytań

Zaznacz po jednej odpowiedzi w każdym pytaniu i kliknij „Sprawdź”. Wynik widzisz tylko Ty, nic nie jest zapisywane.

1. Który aminokwas białkowy nie jest chiralny?
Wyjaśnienie: W glicynie łańcuchem bocznym jest atom wodoru, więc węgiel α ma dwa jednakowe podstawniki (–H). Pozostałe aminokwasy białkowe mają węgiel α połączony z czterema różnymi grupami.
Pokaż poprawną odpowiedźC. Glicyna
2. W jakiej postaci występuje głównie aminokwas w roztworze o pH równym jego punktowi izoelektrycznemu?
Wyjaśnienie: W punkcie izoelektrycznym przeważa jon obojnaczy (np. H₃N⁺–CH₂–COO⁻), którego ładunek wypadkowy wynosi zero. Aminokwas nie przemieszcza się wtedy w polu elektrycznym.
Pokaż poprawną odpowiedźB. Jonu obojnaczego
3. Który czynnik powoduje nieodwracalną denaturację białka?
Wyjaśnienie: Jony metali ciężkich niszczą strukturę przestrzenną białka. NaCl wywołuje wysalanie, które jest procesem odwracalnym: po dodaniu wody białko znowu się rozpuszcza.
Pokaż poprawną odpowiedźA. Roztwór soli metalu ciężkiego, np. CuSO₄
4. Która substancja daje pozytywny wynik próby biuretowej (fioletowe zabarwienie z Cu²⁺ w środowisku zasadowym)?
Wyjaśnienie: Fioletowy kompleks tworzą związki mające co najmniej dwa wiązania peptydowe, czyli tripeptydy, dłuższe peptydy i białka. Dipeptyd ma tylko jedno takie wiązanie, a glicyna i glukoza nie mają żadnego.
Pokaż poprawną odpowiedźD. Albumina
5. Co wykrywa reakcja ksantoproteinowa (żółte zabarwienie po dodaniu stężonego HNO₃)?
Wyjaśnienie: Stężony kwas azotowy(V) nitruje pierścienie aromatyczne tyrozyny, fenyloalaniny czy tryptofanu, a powstające nitrozwiązki są żółte. Białko bez takich aminokwasów da wynik ujemny.
Pokaż poprawną odpowiedźC. Pierścienie aromatyczne w resztach aminokwasów
6. Którym odczynnikiem można odróżnić glukozę od fruktozy?
Wyjaśnienie: Glukoza odbarwia wodę bromową, utleniając się do kwasu glukonowego, a fruktoza nie. W próbach Tollensa i Trommera oba cukry dają wynik dodatni, bo w środowisku zasadowym fruktoza izomeryzuje do aldoz. Na zimno oba dają szafirowy roztwór z Cu(OH)₂.
Pokaż poprawną odpowiedźB. Wodą bromową
7. Który disacharyd nie wykazuje właściwości redukujących?
Wyjaśnienie: W sacharozie wiązanie glikozydowe łączy atomy węgla anomerycznego obu reszt (C1 glukozy i C2 fruktozy), więc żaden pierścień nie może się otworzyć. Maltoza, laktoza i celobioza mają wolną grupę –OH półacetalową.
Pokaż poprawną odpowiedźA. Sacharoza
8. Jaką obserwację daje skrobia z płynem Lugola (roztworem jodu w jodku potasu)?
Wyjaśnienie: Cząsteczki jodu układają się wewnątrz spiralnych łańcuchów amylozy i tworzą granatowy kompleks. Ceglasty osad Cu₂O to wynik próby Trommera, fiolet – próby biuretowej, a żółte zabarwienie – reakcji ksantoproteinowej.
Pokaż poprawną odpowiedźD. Granatowe zabarwienie
9. Co powstaje w wyniku ogrzewania tłuszczu z roztworem wodorotlenku sodu (zmydlania)?
Wyjaśnienie: Tłuszcz jest estrem glicerolu i kwasów tłuszczowych. W środowisku zasadowym kwasy od razu przechodzą w sole (mydła), więc nie powstają w postaci wolnej. Wolne kwasy dałaby hydroliza kwasowa.
Pokaż poprawną odpowiedźC. Glicerol i sole sodowe kwasów tłuszczowych
10. Na czym polega utwardzanie tłuszczów roślinnych?
Wyjaśnienie: Przyłączenie wodoru (katalizator niklowy) zamienia reszty kwasów nienasyconych w nasycone. Tłuszcz ma wtedy wyższą temperaturę topnienia i z ciekłego oleju staje się stały, jak w produkcji margaryny.
Pokaż poprawną odpowiedźB. Na uwodornieniu wiązań C=C w resztach nienasyconych kwasów tłuszczowych

Powtórka teorii: Chemia do matury – przewodnik po działach na Biomist.pl. Więcej zadań i quizów z wszystkich działów znajdziesz w przewodniku maturalnym 2027.

❤️

ODBIERZ NOTATKI MATURALNE
GWARANCJA WYNIKU!

Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨

📘 Przejdź do notatek
Przewijanie do góry