Zestaw 8 zadań maturalnych o węglowodanach z odpowiedziami: podział cukrów, wiązanie glikozydowe i disacharydy, porównanie skrobi, glikogenu i celulozy, wykrywanie skrobi płynem Lugola, trawienie celulozy, cukry redukujące, ryboza i deoksyryboza oraz chityna.
Podziel węglowodany na trzy grupy i do każdej podaj po dwa przykłady.
Monosacharydy (cukry proste): glukoza, fruktoza, ryboza, galaktoza. Disacharydy: sacharoza, laktoza, maltoza. Polisacharydy: skrobia, glikogen, celuloza, chityna.
Podaj, z jakich monosacharydów zbudowane są sacharoza, laktoza i maltoza, oraz nazwij wiązanie, które je łączy.
Sacharoza: glukoza + fruktoza; laktoza: galaktoza + glukoza; maltoza: dwie cząsteczki glukozy. Cukry proste łączy wiązanie O-glikozydowe, powstające w reakcji kondensacji (z wydzieleniem wody).
Porównaj skrobię, glikogen i celulozę pod względem budowy, występowania i funkcji.
Skrobia – materiał zapasowy roślin; mieszanina amylozy (łańcuchy nierozgałęzione) i amylopektyny (rozgałęzionej). Glikogen – materiał zapasowy zwierząt i grzybów; silniej rozgałęziony niż amylopektyna. Celuloza – materiał budulcowy ściany komórkowej roślin; długie, nierozgałęzione łańcuchy glukozy połączone wiązaniami β-1,4-glikozydowymi (w skrobi i glikogenie wiązania są typu α).
Zaproponuj sposób wykrycia skrobi w bulwie ziemniaka i podaj obserwację.
Na przekrój bulwy należy nanieść kilka kropli płynu Lugola (roztworu jodu w jodku potasu). Pojawi się granatowe (ciemnoniebieskie) zabarwienie, świadczące o obecności skrobi.
Wyjaśnij, dlaczego człowiek nie trawi celulozy, a krowa może wykorzystywać ją jako źródło energii.
Człowiek nie wytwarza enzymu (celulazy), który rozkłada wiązania β-glikozydowe w celulozie. W przewodzie pokarmowym przeżuwaczy (w żwaczu) żyją symbiotyczne mikroorganizmy – bakterie i pierwotniaki – wytwarzające celulazę i rozkładające celulozę.
Sacharoza daje negatywny wynik próby Trommera, a maltoza i laktoza – pozytywny. Wyjaśnij tę różnicę.
W sacharozie wiązanie glikozydowe łączy węgle anomeryczne obu cukrów, więc nie ma wolnej grupy półacetalowej, która w roztworze mogłaby przejść w formę z grupą aldehydową – sacharoza nie ma właściwości redukujących. Maltoza i laktoza mają jedną wolną grupę półacetalową, więc redukują Cu(OH)2.
Porównaj rybozę i deoksyrybozę. W skład jakich związków wchodzą?
Obie są pentozami (cukrami pięciowęglowymi). Deoksyryboza ma przy drugim atomie węgla atom wodoru zamiast grupy –OH (brak jednego atomu tlenu). Ryboza wchodzi w skład RNA i ATP, deoksyryboza – w skład DNA.
Podaj, gdzie występuje chityna i czym różni się jej budowa od budowy celulozy.
Chityna buduje ściany komórkowe grzybów oraz oskórek (pancerz) stawonogów. W przeciwieństwie do celulozy zawiera azot – jej jednostką jest N-acetyloglukozamina (pochodna glukozy z grupą acetyloaminową).
ODBIERZ NOTATKI MATURALNE GWARANCJA WYNIKU!
Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨
📘 Przejdź do notatek