Węglowodory – zadania otwarte #1

Zestaw 8 zadań maturalnych z węglowodorów z odpowiedziami: izomeria konstytucyjna i geometryczna, temperatura wrzenia alkanów, substytucja rodnikowa, addycja według reguły Markownikowa, nitrowanie benzenu, odróżnianie węglowodorów nasyconych od nienasyconych oraz obliczenia ze spalania i otrzymywania acetylenu.

 

Podaj wzory półstrukturalne i nazwy systematyczne wszystkich izomerów konstytucyjnych o wzorze C₅H₁₂. Uszereguj je według rosnącej temperatury wrzenia i uzasadnij kolejność.
CH₃–CH₂–CH₂–CH₂–CH₃ – pentan
CH₃–CH(CH₃)–CH₂–CH₃ – 2-metylobutan
C(CH₃)₄ – 2,2-dimetylopropan
Rosnąca temperatura wrzenia: 2,2-dimetylopropan < 2-metylobutan < pentan.
Im bardziej rozgałęziona cząsteczka, tym bardziej zbliżona do kuli i tym mniejsza powierzchnia kontaktu między cząsteczkami. Oddziaływania międzycząsteczkowe są słabsze, więc temperatura wrzenia jest niższa.

 

Propan poddano reakcji z chlorem w obecności światła w stosunku molowym 1 : 1. Podaj typ i mechanizm reakcji, zapisz równanie powstawania jednego z produktów oraz nazwy wszystkich możliwych monochloropochodnych.
Typ i mechanizm: substytucja rodnikowa (światło rozpada cząsteczkę Cl₂ na rodniki).
Przykładowe równanie: CH₃–CH₂–CH₃ + Cl₂ → CH₃–CH₂–CH₂Cl + HCl (warunek: hν)
Możliwe monochloropochodne: 1-chloropropan i 2-chloropropan.

 

Zapisz równanie reakcji propenu z bromowodorem, stosując wzory półstrukturalne. Podaj nazwę produktu głównego i sformułuj regułę, która o nim decyduje.
CH₂=CH–CH₃ + HBr → CH₃–CHBr–CH₃
Produkt główny: 2-bromopropan.
Reguła Markownikowa: w addycji cząsteczki typu HX do niesymetrycznego alkenu atom wodoru przyłącza się do tego atomu węgla przy wiązaniu podwójnym, który ma więcej atomów wodoru, a atom fluorowca do atomu węgla uboższego w wodór.

 

Spośród związków: but-1-en, but-2-en, 2-metylopropen, pent-2-en wybierz te, które występują w postaci izomerów cis i trans. Narysuj wzory obu izomerów dla jednego z wybranych związków i podaj warunek występowania izomerii geometrycznej.
Izomeria cis-trans: but-2-en i pent-2-en.
Dla but-2-enu: w izomerze cis grupy CH₃ leżą po tej samej stronie wiązania C=C, w izomerze trans po przeciwnych stronach (H₃C–CH=CH–CH₃).
Warunek: każdy z atomów węgla połączonych wiązaniem podwójnym musi mieć dwa różne podstawniki. W but-1-enie i 2-metylopropenie jeden z tych atomów ma dwa jednakowe podstawniki (dwa atomy H albo dwie grupy CH₃), więc izomeria geometryczna nie występuje.

 

Spalono całkowicie 0,100 mola gazowego węglowodoru o łańcuchu nierozgałęzionym. Otrzymano 17,6 g CO₂ i 5,4 g H₂O. Ustal wzór sumaryczny węglowodoru i podaj nazwy dwóch jego izomerów zawierających wiązanie potrójne. M(CO₂) = 44 g·mol⁻¹, M(H₂O) = 18 g·mol⁻¹.
n(CO₂) = 17,6 g / 44 g·mol⁻¹ = 0,400 mol, więc w 1 molu węglowodoru są 4 mole atomów C.
n(H₂O) = 5,4 g / 18 g·mol⁻¹ = 0,300 mol, więc n(H) = 0,600 mol, czyli 6 atomów H w cząsteczce.
Wzór sumaryczny: C₄H₆
Izomery z wiązaniem potrójnym: but-1-yn (CH≡C–CH₂–CH₃) i but-2-yn (CH₃–C≡C–CH₃).

 

Benzen nie odbarwia wody bromowej, a w obecności kwasu siarkowego(VI) reaguje z kwasem azotowym(V). Wyjaśnij to zachowanie, zapisz równanie reakcji nitrowania benzenu i podaj jej typ.
W benzenie elektrony π są zdelokalizowane w całym pierścieniu, który przez to jest trwały. Addycja bromu zniszczyłaby układ aromatyczny, dlatego w zwykłych warunkach nie zachodzi. Benzen łatwiej ulega reakcjom, w których pierścień zostaje zachowany.
C₆H₆ + HNO₃ → C₆H₅NO₂ + H₂O (katalizator: stężony H₂SO₄)
Typ: substytucja elektrofilowa, produkt: nitrobenzen.

 

Zaprojektuj doświadczenie, które pozwoli odróżnić heksan od heks-1-enu. Podaj odczynnik, opisz obserwacje dla obu probówek i zapisz równanie zachodzącej reakcji.
Odczynnik: woda bromowa (lub roztwór bromu w CCl₄).
Heks-1-en: pomarańczowobrunatny roztwór bromu szybko się odbarwia.
Heksan: brak odbarwienia (bez naświetlania reakcja nie zachodzi).
Równanie: CH₂=CH–(CH₂)₃–CH₃ + Br₂ → CH₂Br–CHBr–(CH₂)₃–CH₃ (1,2-dibromoheksan)
Można też użyć zakwaszonego roztworu KMnO₄: z heks-1-enem fioletowy roztwór się odbarwia.

 

Acetylen otrzymuje się w reakcji karbidu z wodą: CaC₂ + 2H₂O → C₂H₂ + Ca(OH)₂. Oblicz objętość acetylenu (warunki normalne), jaką można otrzymać z 16,0 g technicznego karbidu zawierającego 80,0% masowych CaC₂. Przyjmij M(CaC₂) = 64 g·mol⁻¹ i objętość molową gazu 22,4 dm³·mol⁻¹. Zanieczyszczenia nie reagują z wodą.
m(CaC₂) = 0,800 · 16,0 g = 12,8 g
n(CaC₂) = 12,8 g / 64 g·mol⁻¹ = 0,200 mol
Z równania n(C₂H₂) = n(CaC₂) = 0,200 mol
V(C₂H₂) = 0,200 mol · 22,4 dm³·mol⁻¹ = 4,48 dm³

 

❤️

ODBIERZ NOTATKI MATURALNE
GWARANCJA WYNIKU!

Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨

📘 Przejdź do notatek
Przewijanie do góry