Zestaw 8 zadań maturalnych z reakcji utleniania i redukcji z odpowiedziami: stopnie utlenienia w jonach i cząsteczkach, bilans elektronowy w środowisku kwasowym i zasadowym, dysproporcjonowanie, wskazywanie utleniacza i reduktora oraz obliczenia z miareczkowania manganometrycznego i reakcji miedzi z kwasem azotowym(V).
Określ stopnie utlenienia wskazanych atomów: chromu w K₂Cr₂O₇, siarki w Na₂S₂O₃, obu atomów azotu w NH₄NO₃ oraz tlenu w H₂O₂.
Cr w K₂Cr₂O₇: +VI (2·(+I) + 2x + 7·(−II) = 0, więc x = +6).
S w Na₂S₂O₃: +II (średni stopień utlenienia: 2·(+I) + 2x + 3·(−II) = 0).
N w NH₄NO₃: −III w kationie NH₄⁺ i +V w anionie NO₃⁻.
O w H₂O₂: −I (w nadtlenkach występuje wiązanie O–O).
S w Na₂S₂O₃: +II (średni stopień utlenienia: 2·(+I) + 2x + 3·(−II) = 0).
N w NH₄NO₃: −III w kationie NH₄⁺ i +V w anionie NO₃⁻.
O w H₂O₂: −I (w nadtlenkach występuje wiązanie O–O).
Uzupełnij współczynniki w równaniu reakcji metodą bilansu elektronowego. Wskaż utleniacz i reduktor.
MnO₄⁻ + SO₃²⁻ + H⁺ → Mn²⁺ + SO₄²⁻ + H₂O
MnO₄⁻ + SO₃²⁻ + H⁺ → Mn²⁺ + SO₄²⁻ + H₂O
Bilans elektronowy:
Mn: +VII + 5e⁻ → +II | ·2
S: +IV → +VI + 2e⁻ | ·5
Równanie: 2MnO₄⁻ + 5SO₃²⁻ + 6H⁺ → 2Mn²⁺ + 5SO₄²⁻ + 3H₂O
Sprawdzenie ładunku: lewa strona −2 − 10 + 6 = −6, prawa strona +4 − 10 = −6. Tlen: 8 + 15 = 23 po obu stronach.
Utleniacz: MnO₄⁻ (jon manganianowy(VII)), reduktor: SO₃²⁻ (jon siarczanowy(IV)).
Mn: +VII + 5e⁻ → +II | ·2
S: +IV → +VI + 2e⁻ | ·5
Równanie: 2MnO₄⁻ + 5SO₃²⁻ + 6H⁺ → 2Mn²⁺ + 5SO₄²⁻ + 3H₂O
Sprawdzenie ładunku: lewa strona −2 − 10 + 6 = −6, prawa strona +4 − 10 = −6. Tlen: 8 + 15 = 23 po obu stronach.
Utleniacz: MnO₄⁻ (jon manganianowy(VII)), reduktor: SO₃²⁻ (jon siarczanowy(IV)).
Miedź roztwarza się w rozcieńczonym kwasie azotowym(V), a produktem redukcji jest tlenek azotu(II). Zapisz w formie cząsteczkowej zbilansowane równanie tej reakcji. Podaj bilans elektronowy oraz wzory utleniacza i reduktora.
Bilans elektronowy:
Cu: 0 → +II + 2e⁻ | ·3
N: +V + 3e⁻ → +II | ·2
Równanie: 3Cu + 8HNO₃ → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO + 4H₂O
Z ośmiu cząsteczek HNO₃ tylko dwie ulegają redukcji, sześć pozostałych dostarcza anionów azotanowych(V) do soli.
Utleniacz: HNO₃, reduktor: Cu.
Cu: 0 → +II + 2e⁻ | ·3
N: +V + 3e⁻ → +II | ·2
Równanie: 3Cu + 8HNO₃ → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO + 4H₂O
Z ośmiu cząsteczek HNO₃ tylko dwie ulegają redukcji, sześć pozostałych dostarcza anionów azotanowych(V) do soli.
Utleniacz: HNO₃, reduktor: Cu.
Chlor reaguje z gorącym stężonym roztworem wodorotlenku sodu według schematu: Cl₂ + NaOH → NaCl + NaClO₃ + H₂O. Dobierz współczynniki i wyjaśnij, dlaczego tę reakcję nazywa się dysproporcjonowaniem.
Bilans elektronowy:
Cl: 0 + 1e⁻ → −I | ·5
Cl: 0 → +V + 5e⁻ | ·1
Równanie: 3Cl₂ + 6NaOH → 5NaCl + NaClO₃ + 3H₂O
Ten sam pierwiastek (chlor na stopniu 0) jest jednocześnie utleniaczem i reduktorem: część atomów redukuje się do −I, a część utlenia do +V. Taka reakcja to dysproporcjonowanie.
Cl: 0 + 1e⁻ → −I | ·5
Cl: 0 → +V + 5e⁻ | ·1
Równanie: 3Cl₂ + 6NaOH → 5NaCl + NaClO₃ + 3H₂O
Ten sam pierwiastek (chlor na stopniu 0) jest jednocześnie utleniaczem i reduktorem: część atomów redukuje się do −I, a część utlenia do +V. Taka reakcja to dysproporcjonowanie.
Do roztworu siarczanu(IV) sodu dodano roztwór KMnO₄ w środowisku obojętnym. Fioletowy roztwór odbarwił się i wytrącił się brunatny osad MnO₂. Zapisz w formie jonowo-elektronowej równania procesu utleniania i procesu redukcji, a następnie sumaryczne równanie jonowe.
Redukcja: MnO₄⁻ + 2H₂O + 3e⁻ → MnO₂ + 4OH⁻ | ·2
Utlenianie: SO₃²⁻ + 2OH⁻ → SO₄²⁻ + H₂O + 2e⁻ | ·3
Po zsumowaniu i skróceniu wody oraz jonów OH⁻:
2MnO₄⁻ + 3SO₃²⁻ + H₂O → 2MnO₂ + 3SO₄²⁻ + 2OH⁻
Ładunek: −2 − 6 = −8 po lewej i −6 − 2 = −8 po prawej.
Utlenianie: SO₃²⁻ + 2OH⁻ → SO₄²⁻ + H₂O + 2e⁻ | ·3
Po zsumowaniu i skróceniu wody oraz jonów OH⁻:
2MnO₄⁻ + 3SO₃²⁻ + H₂O → 2MnO₂ + 3SO₄²⁻ + 2OH⁻
Ładunek: −2 − 6 = −8 po lewej i −6 − 2 = −8 po prawej.
Próbkę 20,0 cm³ zakwaszonego roztworu FeSO₄ zmiareczkowano roztworem KMnO₄ o stężeniu 0,0200 mol·dm⁻³. Zużyto 12,5 cm³ titranta. Reakcja przebiega według równania: MnO₄⁻ + 5Fe²⁺ + 8H⁺ → Mn²⁺ + 5Fe³⁺ + 4H₂O. Oblicz stężenie molowe jonów Fe²⁺ w badanym roztworze.
n(MnO₄⁻) = c · V = 0,0200 mol·dm⁻³ · 0,0125 dm³ = 2,50 · 10⁻⁴ mol
Ze stechiometrii n(Fe²⁺) = 5 · n(MnO₄⁻) = 1,25 · 10⁻³ mol
c(Fe²⁺) = n / V = 1,25 · 10⁻³ mol / 0,0200 dm³ = 0,0625 mol·dm⁻³
Ze stechiometrii n(Fe²⁺) = 5 · n(MnO₄⁻) = 1,25 · 10⁻³ mol
c(Fe²⁺) = n / V = 1,25 · 10⁻³ mol / 0,0200 dm³ = 0,0625 mol·dm⁻³
Biorąc pod uwagę stopień utlenienia wyróżnionego atomu, określ, które z podanych drobin mogą być w reakcjach redoks tylko utleniaczem, które tylko reduktorem, a które zarówno utleniaczem, jak i reduktorem: S w H₂S, S w SO₂, S w H₂SO₄, O w H₂O₂, Mn w KMnO₄. Uzasadnij odpowiedź.
Tylko reduktor: H₂S – siarka ma najniższy możliwy stopień utlenienia (−II), może go tylko podwyższyć.
Tylko utleniacz: H₂SO₄ (S na +VI) i KMnO₄ (Mn na +VII) – są to najwyższe stopnie utlenienia tych pierwiastków, możliwa jest tylko redukcja.
Utleniacz i reduktor: SO₂ (S na +IV) i H₂O₂ (O na −I) – stopnie pośrednie, które można zarówno obniżyć, jak i podwyższyć.
Tylko utleniacz: H₂SO₄ (S na +VI) i KMnO₄ (Mn na +VII) – są to najwyższe stopnie utlenienia tych pierwiastków, możliwa jest tylko redukcja.
Utleniacz i reduktor: SO₂ (S na +IV) i H₂O₂ (O na −I) – stopnie pośrednie, które można zarówno obniżyć, jak i podwyższyć.
Próbkę miedzi o masie 1,92 g roztworzono całkowicie w nadmiarze rozcieńczonego kwasu azotowego(V): 3Cu + 8HNO₃ → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO + 4H₂O. Oblicz objętość tlenku azotu(II) w warunkach normalnych. Przyjmij M(Cu) = 64 g·mol⁻¹ i objętość molową gazu 22,4 dm³·mol⁻¹.
n(Cu) = m / M = 1,92 g / 64 g·mol⁻¹ = 0,0300 mol
Z równania: 3 mol Cu – 2 mol NO, więc n(NO) = 0,0300 mol · 2/3 = 0,0200 mol
V(NO) = 0,0200 mol · 22,4 dm³·mol⁻¹ = 0,448 dm³
Z równania: 3 mol Cu – 2 mol NO, więc n(NO) = 0,0300 mol · 2/3 = 0,0200 mol
V(NO) = 0,0200 mol · 22,4 dm³·mol⁻¹ = 0,448 dm³
ODBIERZ NOTATKI MATURALNE GWARANCJA WYNIKU!
Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨
📘 Przejdź do notatek