Zestaw 8 zadań maturalnych z fotosyntezy z odpowiedziami: lokalizacja etapów w chloroplaście, fotosystemy i fotoliza wody, fosforylacja fotosyntetyczna, produkty fazy jasnej, cykl Calvina i rola RuBisCO, rośliny C3 i C4, czynniki ograniczające oraz doświadczenia z moczarką.
Podaj, gdzie w chloroplaście zachodzą faza zależna od światła i faza niezależna od światła fotosyntezy, oraz wymień produkty fazy jasnej wykorzystywane w cyklu Calvina.
Faza jasna zachodzi w błonach tylakoidów, cykl Calvina w stromie chloroplastu. Do cyklu Calvina trafiają ATP i NADPH wytworzone w fazie jasnej; tlen jest produktem ubocznym uwalnianym do atmosfery.
Wyjaśnij, skąd pochodzi tlen uwalniany w fotosyntezie, i zapisz równanie procesu, w którym powstaje.
Tlen pochodzi z wody, a nie z CO₂. Powstaje podczas fotolizy wody przy fotosystemie II: 2H₂O → 4H⁺ + 4e⁻ + O₂. Elektrony uzupełniają braki w chlorofilu centrum reakcji PSII, a protony zwiększają gradient w świetle tylakoidu.
Porównaj fosforylację fotosyntetyczną cykliczną i niecykliczną pod względem udziału fotosystemów i produktów.
Niecykliczna: udział PSII i PSI, elektrony płyną od wody do NADP⁺; powstają ATP, NADPH i O₂. Cykliczna: tylko PSI, elektrony wracają do PSI przez łańcuch przenośników; powstaje wyłącznie ATP, bez NADPH i bez tlenu.
Wyjaśnij, w jaki sposób w błonie tylakoidu powstaje ATP. Użyj pojęć: gradient protonowy, syntaza ATP.
Podczas transportu elektronów przez łańcuch przenośników protony są pompowane ze stromy do światła tylakoidu, a fotoliza wody dodatkowo uwalnia tam protony. Powstaje gradient stężenia H⁺. Protony wracają do stromy przez kanał syntazy ATP, a energia tego przepływu służy do syntezy ATP z ADP i Pi (chemiosmoza).
Opisz trzy etapy cyklu Calvina, podając w pierwszym etapie nazwę enzymu i związku, który przyłącza CO₂.
1) Karboksylacja: RuBisCO przyłącza CO₂ do rybulozo-1,5-bisfosforanu (RuBP), powstają dwie cząsteczki 3-fosfoglicerynianu (PGA). 2) Redukcja: PGA z udziałem ATP i NADPH przechodzi w aldehyd 3-fosfoglicerynowy (PGAL). 3) Regeneracja: większość PGAL, z udziałem ATP, odtwarza RuBP; część PGAL służy do syntezy glukozy i innych związków.
Wyjaśnij, na czym polega przewaga roślin C4 nad roślinami C3 w klimacie gorącym i suchym.
W upale aparaty szparkowe się przymykają, stężenie CO₂ w liściu spada i RuBisCO zaczyna przyłączać O₂ (fotooddychanie), co obniża wydajność. Rośliny C4 (np. kukurydza) wiążą CO₂ w komórkach mezofilu przez karboksylazę PEP, która nie reaguje z tlenem, a następnie uwalniają CO₂ w komórkach pochwy okołowiązkowej, gdzie działa cykl Calvina. Wysokie stężenie CO₂ wokół RuBisCO ogranicza fotooddychanie.
Na wykresie natężenie fotosyntezy rośnie wraz z natężeniem światła do pewnej wartości, potem pozostaje stałe. Podaj dwa czynniki, które mogą ograniczać fotosyntezę na płaskim odcinku krzywej.
Na płaskim odcinku światło nie jest już czynnikiem ograniczającym. Ograniczać może stężenie CO₂ w otoczeniu i temperatura (szybkość reakcji enzymatycznych cyklu Calvina), a także dostępność wody lub ilość chlorofilu i enzymów.
W doświadczeniu z moczarką kanadyjską liczono pęcherzyki gazu wydzielane przez pęd w ciągu minuty przy lampie ustawionej w odległości 10, 20 i 40 cm. Sformułuj problem badawczy i hipotezę oraz wskaż zmienną niezależną i zależną.
Problem: Czy natężenie światła wpływa na intensywność fotosyntezy moczarki? Hipoteza: im większe natężenie światła (mniejsza odległość lampy), tym intensywniejsza fotosynteza. Zmienna niezależna: natężenie światła (odległość lampy); zmienna zależna: liczba pęcherzyków tlenu na minutę. Pozostałe warunki (temperatura wody, ilość CO₂ – np. dodatek NaHCO₃, ten sam pęd) muszą być stałe.
ODBIERZ NOTATKI MATURALNE GWARANCJA WYNIKU!
Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨
📘 Przejdź do notatek