Izomeria optyczna – zadania otwarte #1

Zestaw 8 zadań maturalnych z izomerii optycznej z odpowiedziami: asymetryczny atom węgla, związki chiralne, liczba stereoizomerów, forma mezo kwasu winowego, enancjomery i diastereoizomery, mieszanina racemiczna, projekcja Fischera (szereg D i L) oraz właściwości enancjomerów.

 

Wyjaśnij, co to jest asymetryczny (stereogeniczny) atom węgla.
To atom węgla o hybrydyzacji sp3 połączony z czterema różnymi podstawnikami (atomami lub grupami atomów). Jego obecność zwykle sprawia, że cząsteczka jest chiralna – nie pokrywa się ze swoim lustrzanym odbiciem.

 

Wskaż, które z podanych związków mają asymetryczny atom węgla: butan-2-ol, propan-2-ol, 2-chlorobutan, kwas 2-hydroksypropanowy (mlekowy), glicyna, alanina.
Asymetryczny atom węgla mają: butan-2-ol, 2-chlorobutan, kwas mlekowy i alanina (zawsze atom C2). Propan-2-ol (dwie grupy CH3 przy C2) i glicyna (dwa atomy H przy atomie Cα) – nie mają.

 

Aldotetroza (2,3,4-trihydroksybutanal) ma dwa asymetryczne atomy węgla. Oblicz maksymalną liczbę jej stereoizomerów.
Maksymalna liczba stereoizomerów = 2n, gdzie n – liczba asymetrycznych atomów węgla: 22 = 4 (D- i L-erytroza oraz D- i L-treoza).

 

Kwas winowy (2,3-dihydroksybutanodiowy) ma dwa asymetryczne atomy węgla, ale tylko trzy stereoizomery. Wyjaśnij dlaczego.
Jedna z odmian to forma mezo – ma wewnętrzną płaszczyznę symetrii (oba asymetryczne atomy węgla mają takie same podstawniki w przeciwnej konfiguracji), więc jest achiralna i pokrywa się ze swoim odbiciem lustrzanym. Pozostają dwa enancjomery i forma mezo – razem 3 stereoizomery.

 

Wyjaśnij różnicę między enancjomerami a diastereoizomerami.
Enancjomery to stereoizomery będące swoimi lustrzanymi odbiciami, których nie da się na siebie nałożyć. Diastereoizomery to stereoizomery, które nie są swoimi odbiciami lustrzanymi (np. erytroza i treoza); mają różne właściwości fizyczne.

 

Wyjaśnij, czym jest mieszanina racemiczna i dlaczego nie skręca płaszczyzny światła spolaryzowanego.
To mieszanina równomolowa (1 : 1) dwóch enancjomerów. Enancjomery skręcają płaszczyznę światła spolaryzowanego o ten sam kąt w przeciwnych kierunkach, więc ich efekty się znoszą – racemat jest optycznie nieczynny.

 

W projekcji Fischera aldehydu glicerynowego grupa –CHO jest u góry, –CH2OH na dole, a grupa –OH przy asymetrycznym atomie węgla znajduje się po lewej stronie. Określ, czy to izomer D, czy L.
To aldehyd L-glicerynowy. O przynależności do szeregu D lub L decyduje położenie grupy –OH przy asymetrycznym atomie węgla najdalszym od grupy aldehydowej: po prawej – D, po lewej – L.

 

Podaj, którymi właściwościami enancjomery się nie różnią, a którymi się różnią. Podaj przykład znaczenia chiralności w przyrodzie.
Nie różnią się m.in. temperaturą topnienia i wrzenia, gęstością, rozpuszczalnością ani reaktywnością wobec związków achiralnych. Różnią się kierunkiem skręcania płaszczyzny światła spolaryzowanego oraz oddziaływaniem z innymi związkami chiralnymi (np. enzymami, receptorami). Przykład: (R)-karwon pachnie miętą, a (S)-karwon – kminkiem.

 

❤️

ODBIERZ NOTATKI MATURALNE
GWARANCJA WYNIKU!

Jeżeli nie zdobędziesz minimum 70% na maturze z biologii – zwrócimy Ci pieniądze za notatki! ✨

📘 Przejdź do notatek
Przewijanie do góry